Nadciśnienie tętnicze krwi jest chorobą niebezpieczną, jednak często bagatelizowaną. Tylko dzięki postępowaniu diagnostycznemu istnieje możliwość wykrycia i leczenia nadciśnienia, zmniejszając tym samym prawdopodobieństwo powikłań chorobowych.

Krótkie wprowadzenie

Nadciśnienie tętnicze krwi, zwane również chorobą nadciśnieniową to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Zdecydowana większość, bo ponad 90% przypadków nadciśnienia ma charakter pierwotny, tzn. bez znanej somatycznej przyczyny, którą da się usunąć interwencją medyczną.

O nadciśnieniu mówimy, gdy jego wartości podwyższone są ponad normę tj. 140/90 mmHg.

Etiologia nadciśnienia tętniczego pierwotnego nie została w pełni ustalona. Uważa się, że odgrywają w niej rolę czynniki genetyczne i środowiskowe. Pozostałe przypadki to choroba o charakterze wtórnym, gdy dobrze jest znana przyczyna choroby, np.: choroby nerek, choroby gruczołów dokrewnych lub choroby mózgu.

Przyczyny nadciśnienia tętnicze

Przyczyny nadciśnienia tętniczego krwi:

W 95 % przypadków nie można jednoznacznie wskazać przyczyny nadciśnienia. W pozostałych 5 % przypadków nadciśnienie tętnicze krwi ma określoną przyczynę wywołującą. Może to być m. in.: nadczynność tarczycy, choroby nerek czy zwężenie tętnicy nerkowej.

Zwiastunami nadciśnienia tętniczego często są bóle głowy (najczęściej w okolicy potylicy, krwawienia z nosa, zawroty głowy, pogorszenie tolerancji wysiłku. Bardzo często pierwszym objawem klinicznym jest pogorszenie się widzenia.

Postępowanie diagnostyczne:

W trakcie postępowania diagnostycznego najczęściej wykonuje się:

1. Określenie wysokości ciśnienia tętniczego
2. Ustalenie przyczyny nadciśnienia (pierwotne czy wtórne)
3. Ocenę innych czynników ryzyka sercowo – naczyniowego
4. Wykrycie ewentualnych powikłań narządowych i ocenę stopnia ich zaawansowania
5. Wykrycie ewentualnych chorób towarzyszących
6. Określenie całkowitego ryzyka sercowo – naczyniowego – u chorych na nadciśnienie tętnicze.

Badania wykonywane u osób chorych na nadciśnienie tętnicze krwi:

1. Kontrolne badanie ciśnienia tętniczego (2-3 razy w tygodniu). Pomiary najlepiej wykonywać rano, w południe i wieczorem. Ułatwi to lekarzowi dobór odpowiedniej dawki leków.
2. Raz do roku warto wykonać badanie kontrolne wzroku badanie dna oka. Nadciśnienie tętnicze powoduje bowiem zmiany w siatkówce (tzw. retinopatia nadciśnieniowa).
3. Okresowo należy oznaczyć we krwi stężenie potasu, sodu, kreatyniny (kontrola funkcji nerek).
4. Kontrolne badanie EKG
5. Kontrolne badanie poziomu cholesterolu całkowitego, LDL, HDL oraz trójglicerydów.
6. Badanie ogólne i posiew moczu.

Konieczna modyfikacja stylu życia:

1. Zmniejszenie masy ciała do prawidłowej (BMI 18,5 – 24,9 kg/m2).
2. Dieta śródziemnomorska.
3. Zmniejszenie spożycia sodu < 85 mmol dziennie (< 5 g chlorku sodu).
4. Ograniczenie spożycia alkoholu do < 20 – 30 g etanolu dziennie u mężczyzn oraz 10-20 g u kobiet i osób o małej masie ciała.
5. Odpowiednia aktywność fizyczna – regularne ćwiczenia aerobowe, np.: szybki spacer np. 30 min dziennie przez większość dni w tygodniu.
6. Niepalenie tytoniu.

O wyborze sposobu leczenia decyduje lekarz prowadzący.

Warto wspomnieć, iż ciąża może być powodem wystąpienia nadciśnienia tętniczego krwi. Nadciśnienie tętnicze w ciąży stanowi poważne zagrożenie zarówno dla płodu jak i dla ciężarnej. Nadciśnienie tętnicze wikła od 5 do 10% ciąż w Polsce.

Również małe dzieci mogą cierpieć na tą przypadłość. Nadciśnienie tętnicze u dzieci występuje rzadko, bo stanowi zaledwie ok. 1%. U młodszych dzieci ma prawie zawsze charakter wtórny, a dopiero po 10 roku życia częściej ujawnia się nadciśnienie pierwotne.