Problemy z sercem w XXI wieku traktowane są jako choroby cywilizacyjne. Choroba niedokrwienna serca może doprowadzić do wielu bardzo poważnych zaburzeń pracy serca. Zawał, udar to tylko nieliczne choroby, które mogą być konsekwencją nieleczonego mięśnia sercowego.
Schorzenia serca można podzielić na wrodzone i nabyte. Wady wrodzone są nieprawidłowościami budowy serca lub dużych naczyń powstałymi już w życiu płodowym. Do częściej występujących nabytych schorzeń serca zalicza się m. in.: chorobę niedokrwienną serca – zwaną również chorobą wieńcową.
Choroba niedokrwienna serca (ChNS) stanowi zespół objawów klinicznych o późnej patogenezie i jest następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze. Zaburzenie równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem a możliwością ich dostarczenia, pomimo wykorzystania mechanizmów autoregulacyjnych zwiększających przepływ przez mięsień sercowy, zwanych rezerwą wieńcową, doprowadza do niedotlenienia zwanego również niewydolnością wieńcową. W konsekwencji często doprowadza do dusznicy bolesnej, a także zespołu mięśnia sercowego. Choroba niedokrwienna serca ze wszystkimi jej podtypami jest najczęstszą przyczyną śmierci w większości państw zachodnich. Najczęstszą przyczyną choroby niedokrwiennej jest miażdżyca tętnic wieńcowych.
Przyczyny:
W ponad 90% przypadków odpowiedzialna za chorobę jest miażdżyca tętnic wieńcowych, doprowadzająca do ich zwężenia i tym samym upośledzeniu przepływu wieńcowego. Z tego powodu za synonim choroby niedokrwiennej uchodzi termin choroba wieńcowa. Jednakże w pozostałych przypadkach za mechanizm niedokrwienia odpowiedzialne są inne mechanizmy zwane czasami pozawieńcowymi, np.: niedokrwistość, niewydolność oddechowa lub nadczynność tarczycy. Chorobę niedokrwienną serca mogą również wywołać wrodzone zaburzenia metaboliczne, zmiany pourazowe tętnic wieńcowych, anomalie wrodzone tętnic, ucisk tętnic wieńcowych od zewnątrz, na przykład przez rosnący guz czy wrodzone lub nabyte tętniaki tętnic wieńcowych.
Objawy:
Pierwszym objawem choroby niedokrwiennej serca może być nagłe zatrzymanie krążenia i w przypadku braku skutecznej reanimacji nagła śmierć sercowa. Charakterystycznym objawem przewlekłej choroby niedokrwiennej jest ból w klatce piersiowej, który charakteryzuje się dużą zmiennością i często jest nietypowy, jednak ma pewne cechy wyróżniające. Gdy ból nie ustępuje w spoczynku lub po podaniu nitrogliceryny, istnieje poważne podejrzenie ostrego zespołu wieńcowego, co wymaga odmiennego postępowania.
Leczenie:
Leczenie choroby niedokrwiennej serca może odbywać się poprzez leczenie farmakologiczne lub operacyjne. Leczeniem chorób serca zajmuje się jedna z podspecjalności interny – kardiologia. Leczeniem operacyjnym chorób serca zajmuje się kardiochirurgia. Na pograniczu tych dwóch specjalności znajduje się kardiologia inwazyjna, która w ostatnich latach przeżywa intensywny rozwój. Celem leczenia przewlekłej, stabilnej choroby niedokrwiennej jest poprawa jakości życia chorego poprzez zmniejszenie liczby ilości napadów niedokrwienia oraz poprawa rokowania. Cel ten realizuje się poprzez stosowanie leków przeciwpłytkowych oraz hipolipemizujących. Wykazano w wielu badaniach spowolnienie progresji miażdżycy w przypadku stosowania leków z grupy statyn. beta-adrenolityki wykazują skuteczność zwłaszcza w przypadkach leczenia choroby niedokrwiennej serca u osób po zawale mięśnia sercowego, gdyż w tej grupie redukują śmiertelność o 30%. Zalecane jest stosowanie beta-blokera kardioselektywnego, bez własnej aktywności wewnętrznej. Leki blokujące kanał wapniowy to te, które zwalniają częstość akcji serca.
W myśl zasady „Lepiej zapobiegać niż leczyć” istotną rolę odgrywa profilaktyka.
Istnieje wiele czynników zwiększających ryzyko zachorowania na niedokrwienną chorobę serca, m. in.:
- złe nawyki żywieniowe
- palenie papierosów
- spożywanie wysokoprocentowego alkoholu
- stres
- brak aktywności fizycznej
- długotrwałe zmęczenie fizyczne (w tym brak snu)
- podeszły wiek pacjenta.
Dlatego zwracając większą uwagę na to co jemy i jak spędzamy wolny czas możemy w znacznym stopniu zmniejszyć ryzyko zachorowania na choroby cywilizacyjne.