Rękawiczka w ogniu

Hutnictwo i powiązane z nim odlewnictwo zaliczane są do najstarszych profesji na świecie, a ich historia zaczyna się wraz z epoką brązu.

Przypuszcza się, że najwcześniej hutnictwem parać zaczęły się ludy kaukaskie, gdyż to właśnie tam odkryto najstarsze piece hutnicze, liczące dziś przeszło 5 500 lat.

Pierwsze piece hutnicze były po prostu wielkimi ogniskami, przypominającymi paleniska w kuźniach. W ich ogniu przetapiano miedź i cynę, uzyskując z niej brąz.

W czasach prehistorycznych i w starożytności, z uwagi na to, że metalurgia była długim i żmudnym procesem, produkty z brązu były towarem luksusowym. Wyrabiano z niego ozdoby, naczynia oraz oczywiście broń.

Żelazo

Z czasem odkryto żelazo i samo ognisko przestało wystarczać. Zwykłe duże ogniska zmieniły się w ogniska dymarskie, zagłębione w ziemi i wyłożone gliną, te z kolei z czasem zyskały gliniane zadaszenia, a z biegiem rozwoju hutnictwa zmieniły się w zamknięte piece zwane dymarkami.

Dymarki po każdym procesie przetopu demontowano, w celu wyjęcia z nich przetopionego metalu. W XIII wieku zastąpiono je stałymi piecami hutniczymi.

Hutnik

Zawód hutnika do najbezpieczniejszych nie należał. Na przestrzeni dziejów zapewne opracowywano jakieś środki bezpieczeństwa, jednak hutnicy bardzo często ulegali rozmaitym wypadkom przy pracy i najczęściej były to oparzenia, a na największe urazy narażone były oczywiście dłonie hutników. Niezależnie od współczesnych środków ochrony, w hutach i zakładach metalurgicznych ryzyko urazu wciąż jest bardzo duże.

Pracownicy narażeni są najczęściej na ciepło konwekcyjne, promieniowanie podczerwone, stopiony metal, ciepło kontaktowe. Ciepło kontaktowe, czyli to wydzielane przez gorące materiały czy powierzchnie, może wynosić nawet kilkaset stopni Celsjusza i powodować groźne dla zdrowia i życia oparzenia. Urazy spowodowane ciepłem kontaktowym dotyczą całego ciała pracownika, niemniej na szczególną ochronę zasługują w tym przypadku ręce i przedramiona.

W celu zabezpieczenia zdrowia i życia oraz zminimalizowania ryzyka urazów kwestię ubioru ochronnego pracowników wykonujących swoją pracę w szczególnych warunkach, a z takimi niewątpliwie wiąże się praca w przemyśle odlewniczym, regulują odpowiednie ustawy i dyrektywy.

Odzież ochronna żaroodporna

Od 21 kwietnia 2018 r. kwestię środków ochrony indywidualnej (ŚOI) normuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej oraz uchylenia dyrektywy Rady 89/686/EWG, tym samym uchylając obowiązującą od 1989 r. dyrektywę Rady w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wyposażenia ochrony osobistej 89/686/EWG.

Rozporządzenie 2016/425 ustanawia wymagania w zakresie projektowania i produkcji środków ochrony indywidualnej, które mają być udostępniane na rynku w celu zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników, a także ustanowienia zasad dotyczących swobodnego przepływu środków ochrony indywidualnej w Unii.

Jeszcze do połowy 2019 roku można było wprowadzać do obrotu wyroby mieszczące się w zakresie dyrektywy 89/686/EWG. Natomiast wszystkie certyfikaty badania typu UE i decyzje o zatwierdzeniu wydane na podstawie powyższej dyrektywy zachowują ważność do dnia 21 kwietnia 2023 r.

Normy europejskie, ujęte w klasach ochrony oraz poziomach skuteczności jasno określają parametry i właściwości odzieży, obuwia i rękawic ochronnych.

Wybór klasy ochronnej rękawic, ale też odzieży i obuwia, wymaga szczegółowego ustalenia zagrożeń i ryzyka wiążących się z wykonywaną pracą.

Praca przy piecu hutniczym to ciągły kontakt z płomieniem, stopionym metalem, gorącym szkłem, promieniowaniem i ciepłem wydzielanym podczas załadunku pieca.

Rękawice hutnicze

Jedną ze składowych ŚOI są rękawice. Rękawice ochronne muszą spełniać dwa zadania, czyli zapewnić ochronę oraz komfort użytkowy. Rękawice o wyższym poziomie odporności termicznej zazwyczaj wykonane są z kilku warstw materiałów, co niestety może ograniczać możliwość poruszania palcami.

Wybierając rodzaj rękawic ochronnych, należy określić stopień precyzji wykonywanej pracy oraz komfort chwytu i od tych czynników uzależnić wybór jedno, trzy lub pięciopalcowych rękawic.

Należy też zwrócić uwagę na całą kończynę górną, a szczególnie tę jej część, która będzie narażona na działanie ciepła lub odprysków metalu. Wówczas w kryteriach wyboru rękawicy uwzględnić należy także długość mankietu rękawicy. Istotny jest również rozmiar rękawicy ochronnej, który zarówno ze względów bezpieczeństwa, jak i komfortu użytkowania musi być dopasowany do rozmiaru ręki.

Rękawice, jako element ŚOI, stosowane do pracy w wysokich temperaturach powinny być oznakowane i spełniać poniższe normy:

  • PN-EN 340:2006 (EN 340:2004) Wymagania ogólne.
  • PN-EN 388:2006 (EN 388:2003) Rękawice chroniące przed zagrożeniami mechanicznymi.
  • PN-EN 407:2007 (EN 407:2004) Rękawice chroniące przed zagrożeniami termicznymi (gorąco i/lub ogień).
  • PN-EN 420:2005 (EN 420:2003) Rękawice ochronne – Wymagania ogólne i metody badań.
  • PN-EN 12477:2005 (EN 12477:2001) Rękawice ochronne dla spawaczy.
  • PN-EN 14116:2008 (EN 14116:2008) Odzież ochronna. Ochrona przed gorącem i płomieniem. Materiały, układy materiałów i odzież o ograniczonym rozprzestrzenianiu płomienia.
  • PN-EN ISO 11611:2009 (EN ISO 11611:2007) Odzież ochronna dla spawaczy i pracowników w zawodach pokrewnych.
  • PN-EN ISO 11612:2008 (EN ISO 11612:2008) Odzież ochronna – Odzież chroniąca przed czynnikami gorącymi i płomieniem.

Nie wolno stosować rękawic, które nie spełniają obowiązujących norm lub takich, które nie zostały właściwie oznakowane.

Producenci zobowiązani są przepisami do tego, aby na swoich produktach umieszczać rzetelne informacje dotyczące materiału, z jakiego rękawice zostały wykonane, temperatur, w jakich można je stosować oraz formować o certyfikatach, jakimi rękawice zostały opatrzone.

Pracodawcy również mają swoje obowiązki wobec pracowników, a głównym z nich jest zapewnienie pracownikom ochrony ich zdrowia i życia, dlatego od pracodawców również wymaga się zapewnienia swoim pracownikom odpowiadających normom odzieży, obuwia i rękawic ochronnych.

Kowal

Mimo wszystkich zmian jakie zaszły na przestrzeni dziejów zawód kowala nie zginął 🙂